. Aldığınız Ürünleri Tanıyormusunuz? ALDIĞINIZ PORSELEN VE CAM ÜRÜNLERİ İLE İLGİLİ MERAK ETTİKLERİNİZ... Porselen, doğadan gelen hammaddelerle yapılan, beyazlığını bu hammaddelerin özelliklerinden alan, pişirildiğinde sertleşen yarı saydam ürün olarak tanımlanır.   Porselen kelimesinin İtalyanca bir cins midye anlamına gelen “Porcella” kelimesinden türetildiği sanılmaktadır. Bu kelimeyi ilk kez Marco Polo’nun Çin’den getirdiği bu tür ürünler için kullandığı bilinmektedir. 1.      PORSELEN ÜRETİMİ HAKKINDA BİLGİLER  Kısaca porselen üretim süreci şu şekildedir, ·        Hammadde hazırlama ·        Şekillendirme ·        Kurutma ·        Sırlama ·        Pişirme ·        Dekorlama ·        Paketleme ve sevkiyat Porselen üretiminde kil, kaolin, kuvars, fekdispat, mermer, dolamit gibi hammaddeler kullanılmaktadır. Uygun hammaddeler belirli oranlarda karıştırılarak porselen hamuru hazırlanmakta ve değişik şekillendirme yöntemleri kullanılarak üretilecek ürünler şekillendirilmektedir. Kurutma işleminden sonra yaklaşık 980 0C civarlarında ön pişirme işlemi gerçekleştirilir. Sırlama işlemi de yapıldıktan sonra porselene son halini verecek pişirme işlemine geçilir. Bu ikinci pişirim sıcaklığı da yaklaşık 1400 0C civarındadır. Porselen bu şekilde beyaz olarak satışa sunulabileceği gibi,  dekorlandıktan sonra da satışa sunulabiliir. Dekorlanan porselenler üçüncü bir pişirime tabi tutulur. 2.      PORSELEN DEKORLAMASI HAKKINDA BİLGİLER  Porselen üzerine farklı teknikler kullanılarak çok değişik dekorlar uygulanabilir. Pişirme sıcaklığına göre üç değişik dekorlama tekniği mevcuttur.  3.1.    Sır Üstü Dekorlama   En yaygın uygulanan tekniktir. Beyaz mamül üzerine dekor uygulanır ve 750 – 850 0C ısı aralığında pişirilir. Altınlı, platinli dekorlar ile düz altın yaldız, platin veya boya fileli mamüller bu gruba girer. Sır üstü dekorlanmış mamüllerin –özellikle altın yaldızlı ve platinli olanların- elde yıkanması tavsiye edilir.   2.2.           Sır İçi Dekorlama   Sır üstü dekorlamaya göre maliyeti daha yüksektir. Dekor sırlı mamül üzerine uygulandıktan sonra 1200 0C civarında pişirilir. Pişirim sıcaklığı yüksek olduğundan dekor sır içine nüfuz etmiştir ve hangi şartlarda olursa olsun silinmesi mümkün değildir. Ancak burada elde edilebilecek renk çeşidi ve renk tonları sınırlıdır.   2.3.           Sır Altı Dekorlama   Maliyeti çok yüksek olduğundan porselen sofra eşyasına uygulanması çok nadir görülür. Ön pişirimden sonra mamüle önce dekor uygulanır, sırlama işleminden sonra 1400 0C’de pişirme işlemi gerçekleştirilir. Çok kısıtlı renk uygulamaları mevcuttur.     3.      PORSELENİN  ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ  Porselenin en önemli özelliklerini aşağıdaki şekilde sıralamak mümkündür;  ·        Tat ve koku sinmez ·        Porselen zariftir, göz zevkine hitap eder ·        Porselen yemeğe keyif katar ·        Pekişmiş yapısı mikrop barındırmaz ·        Sert yüzeyi çizilmez ·        Üzerinde oluşan lekeler kolayca çıkar ·        Kolay yıkanır ·        Sağlık ve temizlik demektir ·        Aside ve alkaliye karşı dayanıklıdır.  4.      PORSELENDE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR  Porselen Kullanımında ve temizliğinde aşağıdaki konulara dikkat edilmesi sağlık ve işletmecilik açısından önem taşımaktadır.  4.1. Porselen Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler  ·        Porselen dondurucuda kullanılabilir. Ancak dondurucudan çıkarılan porselen hemen fırına sokulmamalıdır. Bu durum ani ısı değişikliği nedeniyle porselenin zarar görmesine neden olur. ·        Porselenler fırınların ısıtıcı bölümlerinde ve mikrodalga fırınlarda kullanılabilir. ·        Porselen çıplak ateşin üzerine koyulmamalıdır. Ateşle direkt temas porselenlerin şok etkisiyle kırılmasına neden olur. ·        Porselenler sert temizleme malzemeleri ve tel ile ovularak temizlenmemelidir. ·        Suyu sert olan bölgelerde porselen üzerinde zamanla beyaz lekeler görülebilir. Bu tür lekeler sirke ile yok edilebilir. ·        Çay ve kahve lekeleri, metal çizikleri, boraks (tabak temizleme tozu) veya diş temizleme tozu ile temizlenebilir.  4.2.           Porselen Yıkamada Dikkat Edilmesi Gerekenler  El İle Yıkamada : ·        Piyasada bulunan tüm krem ve sıvı deterjanlar kullanılabilir. ·        Yıkama kabı alüminyum olmamalıdır. ·        Porselenlerin yanında, tava ve tencere gibi porselen dışı eşyalar bulunmamalıdır. ·        Sert temizlik maddeleriyle ve telle ovularak temizlenmemelidir. ·        Yıkandıktan sonra bol su ile durulanmalı ve mutlaka kurulanmalıdır.  Makine İle Yıkamada : ·        Kullanılacak deterjana dikkat edilmelidir. Yüksek alkali içeren deterjanlar özellikle sır üstü dekorlara zarar verebilir. ·        Bulaşık makinasına özel tuzlar mutlaka kullanılmalıdır. Kullanılmadığı takdirde zamanla altın yaldızda kararmalar gözlenir. Bu kararmalar altın yaldızın üzerini temiz bir bez ile silmek suretiyle yok edilebilir. ·        Bulaşık makinası sıcaklığı maksimum 60 0C olmalıdır. ·        Porselenler makinadan tam kurutulmuş olarak alınmalıdır. ·        Makinada porselen ve metal eşyalar aynı anda yıkanmamalıdır. ·        Makinaya yerleştirmede porselen eşyaların birbirleriyle temas halinde olmamasına dikkat edilmelidir.  5.      PORSELEN SERVİS TAKIMLARI  Porselen servis takımlarını 6 grupta değerlendirmek mümkündür.  6.1.           TABAK GRUBU  15 – 16 – 17  cm DÜZ TABAK     Ekmek tabağı olarak kullanılmaktadır.  17 – 18 – 19  cm DÜZ TABAK     Tatlı tabağı, meyve tabağı, kahvaltı tabağı amaçlı kullanılmaktadır            20 – 21 – 22  cm DÜZ TABAK     Meyve tabağı, tatlı tabağı, kahvaltı tabağı amaçlı kullanılmaktadır  23 – 24 cm DÜZ TABAK                Antre, giriş tabağı (soğuk meze tabağı) olarak kullanılmaktadır.  25 – 26 – 27 - 28 cm DÜZ TABAK Servis tabağı ve yemek tabağı olarak kullanılmaktadır. Ana yemek sunulur, sunum sergilenir.  30 – 32 cm DÜZ TABAK                Showplate olarak kullanılmaktadır; special sunumlar, çeşitli yemek sunumları, şef ahçının özel yemeklerinin sunumunda kullanılır. 20 – 22 cm ÇUKUR TABAK        İşletmeler genellikle çorba, yemek ve makarna servisi amacıyla kullanmaktadırlar  30 cm ÇUKUR TABAK Ortaya makarna, salata servisi vb. amaçlarla kullanılmaktadır.  28 – 29 cm IZGARA TABAĞI Balık ve ızgara servisinde kullanılmaktadır.  26 cm BÜYÜK KAHVALTI KABI Tek kişilik kahvaltı tabağı olarak kullanılmaktadır.  28 cm İSTİRİDYE TABAĞI İstiridye ve midye servisinde kullanılmaktadır.    6.2.           KASE GRUBU  14 cm KOMPOSTO KASE Komposto, cacık, sütlaç, çorba, cornflakes servisinde kullanılmaktadır.  19 cm KOMPOSTO KASE Tek kişilik salata, cornflakes servsinde kullanılmaktadır.  23 cm KOMPOSTO KASE Salata, komposto, cacık servisinde kullanılmaktadır.  06 cm JOKER KASE Tek kişilik tereyağlık, reçellik, pekmez, tahin, bal, mayonez, ketçap, hardal servisinde ve tek kişilik baharatlık gibi çok amaçlı olarak kullanılmaktadır.  08 cm JOKER KASE Çerezlik, masa üstü baharatlık, açık büfelerde baharatlık vb. çok amaçlı olarak kullanılmaktadır.  10 cm JOKER KASE Çerezlik, açık büfelerde baharatlık, mayonez ve ketçap gibi sosların servisinde çok amaçlı olarak kullanılmaktadır. Kapaklı olanı şekerlik olarak kullanılır.  12 cm JOKER KASE VE 12 cm KONSÜME KASE Çorba, cacık, komposto, sütlaç, pudingler gibi çok amaçlı kullanılmaktadır.  17 cm KONSÜME TABAĞI 12 cm joker ve 12 cm konsüme tabak altlığı olarak kullanılmaktadır.  14 cm JOKER KASE Double çorba, salata, cornflakes gibi çok amaçlı servislerde kullanılmaktadır.  6.3.           KAYIK GRUBU  15 cm KAYIK TABAK Genellikle meze servisinde kullanılmaktadır.  19 – 21 cm KAYIK TABAK           Zeytinyağlılar ve sıcak meze servisinde kullanılmaktadır.  24 – 26 cm KAYIK TABAK           Tek kişilik salata, meyve, zeytinyağlılar servisinde kullanılmaktadır.  29 cm KAYIK TABAK        Çift kişilik salata, meyve, zeytinyağlı servisinde kullanılmaktadır. Tek kişilik kebap, ızgara, et yemekleri servisinde kullanılmaktadır.  29 cm KEBAPÇI KAYIK TABAK            Kebap servisinde kullanılmaktadır.  34 cm KAYIK TABAK        4 kişilik salata, meyve, zeytinyağlılar servisinde kullanılmaktadır ayrıca, bir buçuk ve double kebap, ızgara, et yemekleri servisinde de kullanılmaktadır.  39 – 40 cm KAYIK TABAK           Açık büfelerde zeytinyağlıların, mezelerin, meyvelerin, tatlıların vb. servisinde kullanılır. Ayrıca, 6 kişilik masalarda ızgara, et yemekleri ve balık servisinde de kullanılmaktadır.  14 cm KARE KAYIK TABAK       Tek kişilik salata, zeytinyağlılar, patates kızartma ve tek kişilik meyve vb. servislerinde kullanılır.  17 cm KARE KAYIK TABAK       İki kişilik salata, zeytinyağlılar, patates kızartma ve iki kişilik meyve vb. servisler için kullanılır.  20 cm KARE KAYIK TABAK       Dört kişilik salata, zeytinyağlılar, patates kızartma ve dört kişilik meyve vb. servislerinde kullanılır.  24 cm BALIK KAYIK TABAK      Balık büyüklüğüne göre tek kişilik balık servisinde kullanılmaktadır.  29 cm BALIK KAYIK TABAK      Balık büyüklüğüne göre tek kişilik balık servisinde kullanılmaktadır.  34 cm BALIK KAYIK TABAK      Balık büyüklüğüne göre iki kişilik balık servisinde kullanılmaktadır.  6.4.           SÜTLÜK, DEMLİK, KAHVEDANLIK GRUBU  01 NO DEMLİK ( 350 – 500 cc ) İki ya da üç kişilik çay servisinde kullanılmaktadır.  02 NO DEMLİK ( 650 – 700 cc ) Dört ya da beş kişilik çay servisinde kullanılmaktadır.  03 NO DEMLİK ( 1000 – 1150 cc ) Altı ya da yedi kişilik çay servisinde kullanılmaktadır.  01 NO SÜTLÜK ( 100 – 125 cc ) Bir  ya da iki kişilik masaya serviste kullanılmaktadır.  02 NO SÜTLÜK ( 200 – 225 cc ) Üç  ya da dört kişilik masaya serviste kullanılmaktadır.  03 NO SÜTLÜK ( 270 – 350 cc ) Beş  ya da altı kişilik masaya serviste kullanılmaktadır.  01 NO KAHVEDANLIK ( 300 – 500 cc ) Bir ya da iki kişilik kahve servisinde kullanılmaktadır.  02 NO KAHVEDANLIK ( 600 – 700 cc ) Üç ya da dört kişilik kahve servisinde kullanılmaktadır.  03 NO KAHVEDANLIK ( 800 – 900 cc ) Dört ya da beş kişilik kahve servisinde kullanılmaktadır.  04 NO KAHVEDANLIK ( 1000 cc ) Altı kişilik kahve servisinde kullanılmaktadır.  6.5.           FİNCAN, KUPA BARDAK GRUBU  02 CAY FİNCANI ( 230 cc ) Çay ve neskafe servisinde kullanılmaktadır.  02 3C ÇAY FİNCANI ( 170 cc ) Çay ve neskafe servisinde kullanılmaktadır.  02 NESKAFE FİNCANI 140 cc ) Neskafe servisinde kullanılmaktadır.  02 EKSPRESSO FİNCANI ( 90 cc ) Ekspresso ve mocca servisinde kullanılmaktadır.  02 KAHVE FİNCANI ( 60 cc ) Türk kahvesi servisinde kullanılmaktadır.  02 JUMBO FİNCAN ( 450 cc ) Çay ve çorba amaçlı kullanılmaktadır.  MUG Çay, neskafe, çorba, meşrubat servisi gibi çok amaçlı kullanılmaktadır.   6.6.           DİĞER MAMÜLLER  ÇORBALIK ( 3.2 Litre ) Çorba servisinde kullanılmaktadır.  TUZLUK  BİBERLİK  KÜRDANLIK  03 NO TUZLUK, BİBERLİK, KÜRDANLIK ALTLIĞI  07 CM PEÇETELİK  YUMURTALIK  13 CM VAZO Genellikle tek gül veya kır çiçeği konulmaktadır.  01 NO KÜLLÜK Genellikle kapalı alanlarda tek ya da iki kişilik olarak kullanılmaktadır.  03 NO KÜLLÜK Masaya ortaya serviste kullanılır.  BAHÇE KÜLLÜK (KAPAKLI) Genellikle açık alanlarda tek ya da iki kişilik olarak kullanılmaktadır.  MUMLUK  HARDALLIK (Kapaklı)   10 cm DONDURMALIK  13 cm SOSLUK Çeşitli yemek sosu, salata sosu, et ve balık sosu servisinde kullanılmaktadır.  20 cm SOSLUK TABAĞI Sosluk altlığı olarak kullanılmaktadır.  CAM EŞYA SATIN ALIRKEN VE KULLANIRKEN  Cam eşya tanımlanırken hangi özellikleri dikkate alınır?  Cam eşyanın yapımında kullanılan cam ( hammadde )harmanın kimyasal yapısı ; cam eşyanın şekillendirme tekniği, şekillenmiş camdaki kesme / dekorlama tekniği olmak üzere 3 temel özellik dikkate alınır.  Cam Ürünler Nasıl Şekillendirilir ?  Cam eşyanın üretiminde kullanılan soda, silisyum ( kum ) ve kireç gibi doğal hammaddeler özel fırın ve potalarda ısıtılarak ergitilir. Bu hammaddeler 1200- 1400 C° sıcaklıkta eriyik halindeki cama dönüştürüldükten sonra şekillendirilir. Cam ürünler ya el emeği ile atölyelerde, ya da otomatik makineler ile fabrikalarda üretilir.  "Soğuk Kesme" Ne Demektir ?  Özellikle cam bardak üretiminde bardağın ağzı üretim sırasında ( sıcakken ) kesildiğinde bardağın ağzında bir kordon oluşur. Bu kordon daha sonra elle kesilebilir ve bu işleme " Soğuk Kesme " denir. Ancak, bu uygulama fireli ve zor bir işlemdir.   Cam Ürünler Nasıl Dekorlanır ?  Cam ürünler mekanik / kesici ve aşındırıcıların yanı sıra, "lazer" veya "su jeti" teknikleriyle de kesilmekte ve/veya boyanabilmektedir. Farklı kullanım amaçlarına ve farklı estetik yaklaşımlara göre farklı süsleme / dekorlama yapılmaktadır.  Cam Ürün Satın Alırken :  Işıkta kontrol ederek ürünün çizik olup olmadığına bakın. Parmağınızı ağız kısmında gezdirerek küçük kırık veya "sıçrak" olmadığından emin olun. Ağız kısmı kordonlu ve kalın olan bardakların, "soğuk kesme" ve ince cidarlı bardaklara göre daha ucuz olması gerektiğinden hareketle fiyatlarını kontrol edin. Kristal ürün arıyorsanız, kesme dekorlu olup olmadığına değil; ürünün üzerindeki etiketlere dikkat edin. Alacağınız cam ürünün bulaşık makinesinde yıkanabilirliğini kontrol edin. Yüzeyi buharlı cam görüntüsünde olan ürünlerin hatalı olduğunu bilin.  Cam Ürünleri Yıkarken:  Üzerinde " sadece elde yıkayınız " etiketi bulunan cam ürünleri bulaşık makinasına koymayın. Renkli, boyalı, ince yapılı, dekorlanmış ve kristal ürünler 50 - 55 C° sıcaklıktaki su ile elde yıkanmalıdır. Kaynar suya koyulmamalıdır. Süt ve alkollü içki içilmiş bardakları yıkamadan önce, içindeki kalıntıları durulayarak temizleyin. Özel cam ürünlerinizi yıkarken yüzük vb. takılarınızı çıkarın. Her bir cam ürünü ayrı ayrı ılık sabunlu suda yumuşak fırça kullanarak yıkayın, ılık su ile durulayın ve kurularken kuru, tiftiksiz bir bez kullanın. Bardakları çatal-bıçak ve tabaklardan önce yıkayın ve kaldırın. Cam ürünleri bulaşık makinasında yıkarken, çizilmelerini önlemek için sıvı deterjan kullanın. Su sıcaklığını 50-55 C°'ye ayarlayın. Durulama suyu sıcaklığının düşük olması korozyonu ( buğulu görüntü ) önleyecektir. Ayrıca durulama suyu soğuk geliyorsa ( özellikle kış mevsiminde çok soğuk gelebilir ) cam ürünlerin çatlamasına neden olabileceğini unutmayın.  Cam Ürünleri Saklarken :  Dolapta bardakları baş aşağı koymayın ( Ağızları kırılabilir. Ağız kısmında bakteri ve toz toplayabilir. ) Küçük bardakları ve kaseleri iç içe sıkıştırmayın. Ayırırken çatlar yada çizilebilirler. Sık kullanmadığınız bardakların her birini ince kağıda sararak ayraçlı kutularda saklayın. Cam ürünleri iç içe koydunuz ve çıkaramıyorsanız zorlamayın. İçtekinin içine buzlu su koyun; dıştaki ürünle birlikte ılık su dolu bir kapta yüzdürün ve kendiliğinden ayrılmalarını bekleyin. Yapışkan etiketleri çıkartmak için amaonyaklı su veya cam temizleme sıvısı ile ıslatın, parmağınızla ovalayın. Lekeli camları temizlemek için amonyaklı su kullanın. Su dolu bir kaba, ev kullanımına uygun amonyak koyun, camları bu suda bir gece bekletin. Sonra yıkayıp durulayın. Amonyak yerine eczanelerden alabileceğiniz takme diş temizleme tozu/ tableti de aynı işi görecektir.